Definify.com
Definition 2024
ականջ
ականջ
Armenian
![](http://llc12.www.definify.com/images_main/Ear.jpg)
ականջ
Noun
ականջ • (akanǰ)
- (anatomy) ear
- ականջ անել / ականջ դնել ― akanǰ anel / akanǰ dnel ― 1) listen; 2) to consider, to pay attention to; 3) to eavesdrop, to listen in
- ականջ կախել ― akanǰ kaxel ― to listen, to agree
- ականջ(ը) տալ ― akanǰ(ə) tal ― 1) to do as someone says; 2) to listen
- ականջը արնոտել՝ կտրել ― akanǰə arnotel, ktrel ― 1) used when a man or woman gets engaged; 2) to sacrifice an animal
- ականջը բամբակ՝ բուրդ կոխել ― akanǰə bambak, burd koxel ― to ignore, to turn a deaf ear
- ականջը գցել ― akanǰə gcʿel ― to reach someone's ears, to inform someone
- ականջը դռանը / ականջը դռանը լինել ― akanǰə dṙanə / akanǰə dṙanə linel ― to have one's ear to the ground, to await something
- ականջը թեթև ― akanǰə tʿetʿew ― to do as one's told, to quickly obey
- ականջը լցնել ― akanǰə lcʿnel ― to turn someone against someone else by repeatedly saying negative things about that person
- ականջը ծակ ― akanǰə cak ― unyielding, intractable
- ականջը ծակել ― akanǰə cakel ― 1) to pierce the earlobe; 2) to hurt the ears (e.g., with a piercing shriek)
- ականջը ծանր ― akanǰə canr ― hard of hearing, partially deaf
- ականջը ծանրանալ ― akanǰə canranal ― to have a trouble hearing, to become somewhat hard of hearing
- ականջը կախ ― akanǰə kax ― 1) eavesdropping, following secret conversations; 2) minding one's own business, not getting involved in other people's business
- ականջը կանչել (խոսել) ― akanǰə kančʿel (xosel) ― to hear a voice in one's head, which is seen as a sign that someone is talking about one
- ականջը կանչի՝ խոսի ― akanǰə kančʿi, xosi ― to let someone know that they are being talked about (especially when an absent person is talked about)
- ականջը ձայնի՝ ձենի (լինել) ― akanǰə jayni, jeni (linel) ― to be waiting for news, to have one's ear to the ground
- ականջը մտնել ― akanǰə mtnel ― to understand, to get
- ականջը ոլորել / ականջը քաշել ― akanǰə olorel / akanǰə kʿašel ― 1) to twist someone's ear (causing pain); 2) to advise, to warn, to scold
- ականջը սղոցել՝ խարտոցել ― akanǰə słocʿel, xartocʿel ― 1) to annoy by repeatedly saying the same things over and over again; 2) (music) to unnerve with cacophony
- ականջը սրել՝ լարել ― akanǰə srel, larel ― to prick up one's ears, to concentrate in order to hear well
- ականջը տանել ― akanǰə tanel ― to talk someone's ear off, to talk excessively
- ականջը ցցել ― akanǰə cʿcʿel ― see ականջը սրել
- ականջի՝ ականջից բուրդը (բամբակը) հանել ― akanǰi, akanǰicʿ burdə (bambakə) hanel ― to listen carefully, to be all ears
- ականջի ետև գցել ― akanǰi etew gcʿel ― to ignore
- ականջի ետևը տեսնել ― akanǰi etewə tesnel ― to see that someone cannot achieve what they set out to do, that they are bound to fail
- ականջին ասել ― akanǰin asel ― to whisper secretly in someone's ear
- ականջին դիպչել՝ հասնել ― akanǰin dipčʿel, hasnel ― to listen, to not know something fully or with certainty
- ականջին զարկել ― akanǰin zarkel ― to reach one's ear, to remember, to not forget
- ականջին ընկնել ― akanǰin ənknel ― see ականջն ընկնել
- ականջին հասցնել ― akanǰin hascʿnel ― 1) to box someone's ear; 2) to announce news, to bring news
- ականջին օղ անել ― akanǰin ōł anel ― to keep in one's mind as a piece of advice, to always remember something as a piece of advice
- ականջն ընկնել / ականջովն ընկնել ― akanǰn ənknel / akanǰovn ənknel ― to hear, to listen
- ականջները խլշել ― akanǰnerə xlšel ― to prick up one's ear, to listen carefully
- ականջները խցել ― akanǰnerə xcʿel ― to be indifferent, to not want to hear
- ականջները չորս անել ― akanǰnerə čʿors anel ― to be all ears, to listen very attentively
- ականջում հալել ― akanǰum halel ― to explain the details, to explain very well
- իշի (ուղտի) ականջում քնել ― iši (ułti) akanǰum kʿnel ― to be unaware or ignorant of the reality
- մեծ կտորը ականջը թողնել՝ մնալ ― mec ktorə akanǰə tʿołnel, mnal ― used as an expression of threat
- մի ականջից մտնել, մյուսից դուրս գալ ― mi akanǰicʿ mtnel, myusicʿ durs gal ― 1) in one ear and out the other; 2) to ignore or not value what was said
- (figuratively) hearing, ability to hear
- (figuratively) spy, informant
- (figuratively) anything that is ear-shaped or resembles an ear
- (figuratively) shoehorn
- (dialectal) eye (of a needle)
- (dialectal) leather bearing (on a spinning wheel)
- (dialectal) type of pastry shaped like an ear
Declension
i-type, inanimate (Eastern Armenian)
singular | plural | |||
---|---|---|---|---|
nominative | ականջ (akanǰ) | ականջներ (akanǰner) | ||
dative | ականջի (akanǰi) | ականջների (akanǰneri) | ||
ablative | ականջից (akanǰicʿ) | ականջներից (akanǰnericʿ) | ||
instrumental | ականջով (akanǰov) | ականջներով (akanǰnerov) | ||
locative | ականջում (akanǰum) | ականջներում (akanǰnerum) | ||
definite forms | ||||
nominative | ականջը/ականջն (akanǰə/akanǰn) | ականջները/ականջներն (akanǰnerə/akanǰnern) | ||
dative | ականջին (akanǰin) | ականջներին (akanǰnerin) | ||
1st person possessive forms (my) | ||||
nominative | ականջս (akanǰs) | ականջներս (akanǰners) | ||
dative | ականջիս (akanǰis) | ականջներիս (akanǰneris) | ||
ablative | ականջիցս (akanǰicʿs) | ականջներիցս (akanǰnericʿs) | ||
instrumental | ականջովս (akanǰovs) | ականջներովս (akanǰnerovs) | ||
locative | ականջումս (akanǰums) | ականջներումս (akanǰnerums) | ||
2nd person possessive forms (your) | ||||
nominative | ականջդ (akanǰd) | ականջներդ (akanǰnerd) | ||
dative | ականջիդ (akanǰid) | ականջներիդ (akanǰnerid) | ||
ablative | ականջիցդ (akanǰicʿd) | ականջներիցդ (akanǰnericʿd) | ||
instrumental | ականջովդ (akanǰovd) | ականջներովդ (akanǰnerovd) | ||
locative | ականջումդ (akanǰumd) | ականջներումդ (akanǰnerumd) |
Old Armenian
Etymology
Originally the dual of ունկն (unkn), from earlier *ագկանջ (*agkanǰ), from Proto-Indo-European *h₂(e/o)ws-kn̥-ih₁, from *h₂ṓws.
Noun
ականջ • (akanǰ)
- ear
- թմբուկ ականջաց ― tʿmbuk akanǰacʿ ― drum, tympanum
- խնուլ զականջս ― xnul zakanǰs ― to stop one's ears
- ուղղել զականջս ― ułłel zakanǰs ― to prick up one's ears
- ասել, խօսել յականջս ― asel, xōsel yakanǰs ― to speak in one's ear
- ցաւ ականջաց ― cʿaw akanǰacʿ ― ear-ache
- քչփորիկ ականջաց ― kʿčʿpʿorik akanǰacʿ ― ear-picker
- գէջ ականջաց ― gēǰ akanǰacʿ ― ear-wax
- ականջ ծովու ― akanǰ covu ― cove, creek
- ականջ ձկան ― akanǰ jkan ― mussel
- ձգել զականջ ուրուք ― jgel zakanǰ urukʿ ― to pinch the ear of someone; to rub his ears
Declension
i-type
singular (uncountable) | |
---|---|
nominative | ականջ (akanǰ) |
genitive | ականջի (akanǰi) |
dative | ականջի (akanǰi) |
accusative | ականջ (akanǰ) |
ablative | ականջէ (akanǰē) |
instrumental | ականջիւ (akanǰiw) |
locative | ականջի (akanǰi) |
the singulars follow i-type declension the instrumental can be o-type ականջով (akanǰov) a plural instrumental ականջիւք (akanǰiwkʿ) is also attested |
i-a-type
plural only (plurale tantum) | |
---|---|
nominative | ականջք (akanǰkʿ) |
genitive | ականջաց (akanǰacʿ) |
dative | ականջաց (akanǰacʿ) |
accusative | ականջս (akanǰs) |
ablative | ականջաց (akanǰacʿ) |
instrumental | ականջաւք = ականջօք (akanǰawkʿ = akanǰōkʿ) |
locative | ականջս (akanǰs) |
the plural follow i-a-type declension a misspelled plural instrumental ականջովք (akanǰovkʿ) is attested the genitive can be spelled ակընջաց (akənǰacʿ) |
Usage notes
Classically used only in the plural ականջք (akanǰkʿ), referring to both ears; ունկն (unkn) referred to a single ear. This is one of few words in which the Proto-Indo-European dual number has survived. See ակն (akn)/աչք (ačʿkʿ) for another example.
Derived terms
Terms derived from ականջ (akanǰ)
|
|
|
Descendants
- Armenian: ականջ (akanǰ)
References
- Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “ականջ”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
- Awetikʿean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837), “ականջ”, in Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
- Ačaṙean, Hračʿeay (1971–1979), “ականջ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press, published 1926–1935
- Martirosyan, Hrach (2010), “akanǰ”, in Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 8), Leiden, Boston: Brill, page 21